Burak Bakay

–    Yiyecek saklama ve saklanan yiyeceği bulma Bugüne kadar incelenmiş olan kuş ve memeli türlerinde zihinsel harita oluşturma ve kullanma yetisinin var olduğu sanılıyor. . Planlama yetisi ise düşünmeye ilişkin hemen hemen her tanımlamanın en önemli bölümünü oluşturmaktadır. –    Avda işbirliği Toplu avların önemli bir özelliği grupta işleri organize edecek…

–    Aldatma stratejileri Aldatmanın aktif olduğu durumlarda bile çoğu zaman söz konusu olan şey yalnızca doğuştan var olan yâda sonradan öğrenilen türe özgü davranışlardır yani aldatanın aldatılanı okuduğunu ve davranışını buna göre ayarladığını gösteren bir belirti yoktur. (y: çok karmaşık aldatma strateji ve taktikleri uygulayan hayvanlar ne düşmanlarının zayıflıklarından nede…

Suda yaşayan bu kemirgenlerin bağırsaklarında barınan ortakyaşar mikroorganizmalar selüloz sindirimine yardımcı oluş termitler gibi kunduzlar da bu bakteriler olmadan yaşayamaz. (y: peki evrim piramitlinde birbirine çok uzak ama birbirine yaşamsal olarak bağımlı bu 2 türün hangisi önce evrimleşti, yâda aynı anda mı evrimleşti?) Kunduzlar suyun doğasını çok iyi tanır. Bu…

Kör işçi termitler yuvayı içten destekleyecek olan irili kemerlerin yapımı sırasında karşılıklı sütunları ortada buluşacak biçimde doğru yönde ve doğru yükseklikte eğmeye başlar. Bu karmaşık yapıların milyonlarca kör hayvanın işbirliğiyle yapılması davranışsal programlama konusunda bilinenlerin sınırlarını zorlamaktadır (y:  kör milyonlarca termit, bir gökdelenden daha karmaşık yapılara imza atmaktadır, ancak…

Posta güvercinleri yön bulmada güneşten gökyüzündeki polarize ışık şeritlerinden yada dünyanın manyetik alanında yararlanırlar. Ayrıca arılar yol gösterici işaretleri de kullanırlar Gerçek şu ki bugün balarılarının bir dili olduğunu biliyoruz. –    Toplamayla ilgili karar alma –    Yuva yeri ile ilgili karar alma (y) Öncü arılar kovan yerlerini keşfettikçe diğerlerinin yerlerini…

–    İçgüdü ve düşünme yetisi Kısaca söylersek doğuştan gelen tepkilerin düşünme sürecini ille de devre dışı bırakması gerekmez. V.    Omurgasızlarda biliş: bir örnek olay –    Yuva yapma Lin’deler arıcılar tarafından bunaltıcı sıcakta yaşamaya zorlanan arıların petek yapımında kullandıkları balmumuna popülist kattıklarını ve böylece balmumunun erime sıcaklığını yükselttiklerini kaydetmiştir (y: !)…

IV.    İç görü mü iç güdü mü? –    Hangi ölçüler kullanılabilir?–    Esnekliğin aldatıcılığı Bu örneklerin de gösterdiği gibi hayvanlar kimi zaman içinde bulundukları birtakım özel koşullarda karınlarını doyurmak yâda soylarını sürdürmek amacıyla birden fazla olası program arasından seçim yapmak ve böylece de bir tür kumar oynamak üzere programlanmış olabilirler (ve…

–    İçgüdüsel olarak yönlendirilen öğrenme (y) 2 kafesteki kuş birbirini görmüyor. Birine baykuş diğerine balözü ile beslenen barışçıl bir kuş (içi doldurulmuş) gösteriliyor. Baykuşu gören kuş saldırganca bağırınca diğer kuş normalde zararsız olan kuşa arkadaşından gelen çığlıklarla tepki veriyor. Ona saldırgan tepki gösteriyor. Kuşlar da diğer bazı hayvanlar da sosyal…

III.    Öğrenmenin Doğası Bilginin doğuştan gelmediği durumlarda ki hiçbir kuş her tür çekirdeği açabilmesini sağlayacak bir programla doğmaz ( yorum: kuşlar temel olarak yiyecek türlerini yiyebilecekleri bilgiyle doğuyorlar ancak uzmanlaşmaları yâda yaşadıkları bölgedeki belirli bir tür çekirdeği açmada ilerlemeleri tecrübe ile oluyor. Ama laboratuvardaki başka kuşları görmemiş kuşlar da içgüdüsel…